Arsen w ryżu

Arsen w ryżu. Czy jest szkodliwy?

Bardzo często dostaję wiadomości z pytaniami o ryż i arsen. Czy faktycznie arsen w ryżu jest taki szkodliwy? Czy można podawać dziecku ryż, produkty na bazie ryżu np. mleko ryżowe? Czy całkowicie zrezygnować z ryżu? W dzisiejszym wpisie postaram się odpowiedzieć na te i inne pytania, oczywiście jak zwykle na podstawie rzetelnych źródeł wiedzy (znajdziesz je na dole artykułu).

Skąd się bierze arsen w pożywieniu?

Arsen jest pierwiastkiem obecnym w glebie i wodzie gruntowej. Oznacza to, że dostaje się także do żywności i wody w różnych ilościach w zależności od regionu. Arsen występuje w przyrodzie w postaci związków organicznych i nieorganicznych. Powszechnie wiadomo, że nieorganiczne związki arsenu (a taką formę arsenu znajdziemy w ryżu) są bardziej toksyczne niż związki organiczne.
Ryż zwykle pochłania więcej (nawet do 10-20 razy) arsenu ze środowiska niż inne zboża, w zależności od odmiany i sposobu jego uprawy.
Długoterminowe narażenie na arsen pochodzący ze związków nieorganicznych może potencjalnie zwiększyć ryzyko wielu chorób u ludzi, w tym nowotworów. W przepisach dotyczących różnych zanieczyszczeń, które znajdziemy w żywności, istnieją najwyższe dopuszczalne poziomy nieorganicznego arsenu dozwolone w ryżu i produktach ryżowych. Dla żywności przeznaczonej dla niemowląt i małych dzieci normy te są znacznie surowsze.

Zalecenia dotyczące spożycia ryżu i napojów ryżowych dotyczące niemowląt i małych dzieci

Z uwagi na obecność arsenu nieorganicznego w ryżu, eksperci żywieniowi i instytucje zdrowia publicznego (w tym EFSA, WHO, FDA, ESPGHAN,  a także PTGHiŻD) zalecają ograniczenie spożycia ryżu i produktów ryżowych u niemowląt i małych dzieci.

Arsen w ryżu – główne zalecenia:

  • Nie podawać napojów ryżowych dzieciom <5 lat.

Napoje ryżowe (tzw. mleko ryżowe) nie są zalecane jako zamiennik mleka matki, mleka modyfikowanego ani mleka krowiego u dzieci. Mogą zawierać stosunkowo dużo arsenu nieorganicznego.

  • Nie podawać wyłącznie ryżu jako kaszki/zboża

Nie używać ryżu jako jedynego źródła zbóż. Zamiast kaszki ryżowej wybierz: kaszkę owsianą, jaglaną, orkiszową, gryczaną, jęczmienną.

  • Unikać częstego podawania wafli ryżowych i chrupek ryżowych

Wafle ryżowe i chrupki często zawierają wyższe stężenie arsenu niż ryż gotowany. Zamiast tego wybierze chrupki jaglane, gryczane lub ewentualnie kukurydziane.

  • Ryż przepłukać i gotować w dużej ilości wody

Przepłukanie ryżu w dużej ilości wody i gotowanie go w proporcji 1:6 (ryż : woda) oraz odlanie wody po ugotowaniu może zmniejszyć zawartość arsenu nawet o 50%. Zalecana technika zwłaszcza dla dzieci.

  • Wybierać ryż biały zamiast brązowego

To biały ryż (jaśminowy, basmati, biały długoziarnisty) zawiera mniej nieorganicznego arsenu niż ryż brązowy.

 

Arsen w ryżu – podsumowanie

  • Ryż zawiera około 10-20 razy więcej arsenu niż inne zboża, ze względu na sposób uprawy (wody gruntowe zanieczyszczone arsenem).
  • Aktualne zalecenia są takie, że dzieci poniżej 5 roku życia nie powinny spożywać napojów ryżowych (wynika to z faktu, że piją one więcej mleka i mają niższą masę ciała). O innych napojach roślinnych pisałam w artykule: Mleko roślinne dla niemowlaka?
  • ESPGHAN rekomenduje także, aby pobranie arsenu nieorganicznego w okresie niemowlęcym i w okresie dzieciństwa było tak niskie, jak to jest możliwe do osiągnięcia.
  • Nie ma potrzeby całkowitej rezygnacji z ryżu przez dzieci i dorosłych, może on stanowić niewielki element zróżnicowanej diety.
  • Nie ma bezpośredniego ryzyka zatrucia arsenem po spożyciu ryżu, czy mleka ryżowego. To długotrwałe przyjmowanie arsenu z wodą lub pożywieniem może zaszkodzić.

 

Najważniejsza jest zdrowa, zbilansowana i urozmaicona dieta, która zapewnia wszystkie niezbędne składniki odżywcze potrzebne organizmowi. Aby zmniejszyć ryzyko narażenia na nieorganiczny arsen, należy kłaść nacisk na zróżnicowaną dietę opartą o szeroką gamę zbóż.

 

Może Cię zainteresować: Rozszerzanie diety u wcześniaków

 

Źródła:

  • ESPGHAN, Arsenic in rice: a cause for concern, http://www.espghan.org/fileadmin/user_upload/guidelines_pdf/Hep_Nutr/arsenic_in_rice.pdf
  • British Nutrition Fundation, Arsenic in rice – is it a cause for concern?, https://www.nutrition.org.uk/nutritioninthenews/headlines/arsenicinrice.html
  • FSA, Arsenic in rice,  https://www.food.gov.uk/safety-hygiene/arsenic-in-rice
  • NHS, Drinks and cups for babies and young children https://www.nhs.uk/conditions/pregnancy-and-baby/drinks-and-cups-children/
  • Dietary exposure to inorganic arsenic in the European population, https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/pdf/10.2903/j.efsa.2014.3597/
  • Dilution of rice with other gluten free grains to lower inorganic arsenic in foods for young children in response to European Union regulations provides impetus to setting stricter standards, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5856424/

 

Powiązane artykuły