rozszerzanie diety 2020

Rozszerzanie diety 2020

Rozszerzanie diety niemowlaka to wielka przygoda, ale jej początek często bywa stresujący dla rodziców. Zastanawiasz się co i jak podać maluchowi na początek? Masz mętlik w głowie czytając artykuły, których treści często są ze sobą sprzeczne? Aby ułatwić Ci wprowadzanie pokarmów stałych do diety dziecka, zebrałam w jednym miejscu najnowsze zalecenia odnośnie rozszerzania diety. Nie musisz już nigdzie szukać co, jak i kiedy można podać dziecku na początek. Wszystkie niezbędne informacje znajdziesz na tej stronie wraz ze schematem do pobrania i wydruku.

Czym jest rozszerzanie diety?

Rozszerzanie diety niemowlaka, to proces, w którym stopniowo wprowadzamy pokarmy stałe do diety dziecka, sukcesywnie zastępując nimi mleko mamy lub modyfikowane, aż do momentu całkowitej rezygnacji z posiłków mlecznych na rzecz pokarmów stałych. Proces ten zazwyczaj trwa od około pół roku do 2 lat lub nawet dłużej. Na początku polega na poznawaniu przez malucha nowych smaków, zapachów, konsystencji i tekstur pokarmów, które mu proponujemy do jedzenia. Z czasem dziecko naturalnie stopniowo rezygnuje z mleka, ponieważ zauważa, że posiłki stałe zapewniają mu sytość. 

Etap rozszerzania diety to także czas ogromnych zmian w rozwoju dziecka. Maluch podczas próbowania nowych pokarmów zdobywa kolejne umiejętności np. wkładania jedzenia do buzi, przeżuwania, połykania pokarmów stałych, rozgniatania dziąsłami i językiem kawałków, wypluwania, odkrztuszania, trzymania sztućców, chwytania małych elementów palcami, picia z kubeczka lub przez rurkę itd. Pamiętaj, że to również czas obserwacji i kopiowania zachowań dorosłych, dlatego warto od samego początku rozszerzania diety spożywać posiłki wspólnie z dzieckiem i dawać mu dobry przykład do naśladowania.

 


Kiedy zacząć rozszerzanie diety?

Polskie zalecenia mówią, że rozszerzać dietę dziecka można najwcześniej po ukończeniu 17 tygodnia życia (według ekspertów jest to najwcześniejszy termin, kiedy produkty inne niż mleko nie stanowią zagrożenia dla życia dziecka), ale nie później niż w 26 tygodniu życia dziecka. Jednocześnie zaznaczając, że należy dążyć do wyłącznego karmienia mlekiem przez pierwsze 6 miesięcy życia niemowlaka.

Natomiast zarówno WHO, jak i Amerykańska Akademia Pediatrii jednogłośnie mówią o tym, że organizm dziecka jest gotowy na przyjmowanie pokarmów stałych dopiero po ukończeniu 6 miesiąca życia oraz wykazywaniu oznak gotowości do rozszerzania diety.

 


Podstawowe zasady rozszerzania diety:

  • dietę rozszerzaj około 6 miesiąca życia oraz wtedy, kiedy zaobserwujesz u dziecka oznaki gotowości do rozszerzania diety

W skrócie: dziecko powinno stabilnie siedzieć (z podparciem lub bez), nie wypychać pokarmu/łyżeczki językiem, chwytać jedzenie do rączki i trafiać nim do ust. Powinno próbować przeżuwać pokarm i ogólnie być zainteresowane jedzeniem, które mu proponujesz.

  • nie rezygnuj z mleka, na rzecz posiłku

Najpierw podaj mleko, a najwcześniej za ok. pół godziny posiłek stały. Na początku nie chodzi o zastąpienie posiłku mlecznego stałym pokarmem, a jedynie o próbowanie innych smaków niż mleko. Do ukończenia przez dziecko 1 roku życia, posiłki są tylko uzupełnieniem diety, podstawą jest dalej mleko mamy lub modyfikowane.

  • każdy produkt wprowadzaj stopniowo

Zapoznawaj dziecko z nowym smakiem podając kilka łyżeczek i obserwuj reakcję dziecka. Jeśli nie chce jeść danego produktu, nie karm go na siłę. Niektóre dzieci potrzebują nawet kilkunastu prób, aby coś im posmakowało, więc nie poddawaj się.

  • nowe produkty wprowadzaj do diety pojedynczo i obserwuj reakcje organizmu dziecka

„Najlepszy efekt rozszerzania jadłospisu uzyskiwano, wprowadzając co najmniej 3 różne nowe warzywa w ciągu dnia. Z uwagi na możliwe – choć rzadkie – reakcje nadwrażliwości większość ekspertów zaleca jednak, aby w danym dniu wprowadzać tylko jeden nowy pokarm, co ułatwi później ocenę, czy dziecko  go toleruje” (Poradnik Żywienia Niemowląt, Krok po kroku od narodzin do pierwszych urodzin)

  • rozszerzanie diety warto zacząć od warzyw

Mówi się, że jeśli najpierw podasz owoce, maluch może potem niechętnie próbować mniej słodkich smaków, choć nie jest to poparte dowodami naukowymi 🙂

  • do potraw nie dodawaj cukru i soli

Niemowlak nie potrzebuje tych dodatków. Warto też sprawdzać składy gotowych produktów dla dzieci w słoiczkach, czy kaszek typowo “dziecięcych”, które często naszpikowane są cukrem pod różnymi postaciami.

  • potrawy najlepiej przyrządzaj na parze, gotuj lub piecz – niemowlętom nie należy podawać potraw smażonych na tłuszczu

Warzywa, gotowane na parze zachowują więcej substancji odżywczych, w porównaniu do gotowania w wodzie, czy pieczenia.

  • do posiłku podawaj wodę w kubeczku lub bidonie ze słomką

Ważne jest, aby od początku rozszerzania diety do posiłku proponować wodę do picia. W pierwszym roku życia nie należy podawać dziecku do picia soków, kompotów, herbatek, czy niemodyfikowanego mleka krowiego.

  • nie musisz zaczynać od zmiksowanych na gładko papek

Warto urozmaicać konsystencję posiłków, jednak należy ją dostosować do aktualnych umiejętności dziecka. Można zacząć od papek lub od razu proponować jedzenie z rodzinnego stołu w miękkich, bezpiecznych kawałkach. Tutaj dowiesz się, jak zrobić to bezpiecznie: BLW a zadławienie i zakrztuszenie.

  • dziecko podczas posiłku musi siedzieć i znajdować się pod opieką osoby dorosłej


Ile posiłków proponować niemowlakowi?

ile posiłków dla niemowlaka

 

Co to oznacza w praktyce? Posiłek uzupełniający, to po prostu zaproponowane jedzenie. Oznacza to, że po 6 miesiącu 2-3 razy dziennie proponujemy dziecku coś do jedzenia, a po 8 miesiącu wprowadzamy dodatkowy kolejny posiłek + ewentualnie 1-2 przekąski między posiłkami (jeśli widzisz, że dziecko tego potrzebuje).


Rozszerzanie diety 2020 – schemat do pobrania:


Od czego zacząć rozszerzanie diety?

Jakie produkty można wprowadzić podczas rozszerzania diety

  • warzywa i owoce – najlepiej ze sprawdzonego źródła, z ekologicznej uprawy, sezonowe
  • produkty zbożowe, bezglutenowe i glutenowe (kasze, pieczywo, makarony, ryż, płatki zbożowe)
  • mięso i ryby 
  • jaja od razu można podawać w całości, ale nie wolno podawać surowych
  • tłuszcze – masło, orzechy (zmielone), oleje roślinne np. rzepakowy, lniany, oliwa – dodajemy do posiłków – wspomagają wchłanianie niektórych witamin
  • rośliny strączkowe – na początek w bardzo małych ilościach, gdyż mają działanie wzdymające
  • mleko krowie i roślinne jako dodatek – można używać od samego początku jako niewielki dodatek do przygotowywania posiłków, np. kaszek, placuszków; nie zaleca się jednak podawania mleka krowiego i roślinnego jako napoju przed ukończeniem 1 r.ż.
  • przetwory mleczne np. jogurty, serki, kefiry, maślanki można podawać już na początku rozszerzania diety, ważne jest, aby były naturalne, bez dodatków – zawsze sprawdzaj skład!

 


Czego nie wolno podawać niemowlakowi?

  • surowych: mięs, jaj, ryb
  • grzybów leśnych
  • miodu
  • miękkich serów dojrzewających typu: brie, camembert
  • produktów z mleka niepasteryzowanego
  • mleka koziego i owczego
  • mleka krowiego jako napoju
  • napoju ryżowego (tzw. „mleka” ryżowego)
  • cukru i soli
  • maku w dużej ilości
  • produktów twardych, mogących spowodować zadławienie np. całe orzechy, oliwki, całe winogrona
  • vegety, kostek rosołowych czy innych wzmacniaczy smaku
  • wędlin sklepowych – zawierają masę soli, cukru i konserwantów, uznane zostały przez WHO jako rakotwórcze
  • potraw wysokoprzetworzonych i smażonych

Więcej na temat produktów nieodpowiednich dla niemowląt znajdziesz w artykule: Czego nie podawać niemowlakowi?


Nowy schemat rozszerzania diety = brak konkretów?

Jak widzisz, nowy schemat rozszerzania diety, w porównaniu do starych zaleceń, daje rodzicowi więcej swobody odnośnie tego, co poda do jedzenia swojemu dziecku.

Nie ma już tabel z informacjami w którym miesiącu można wprowadzić dany składnik diety oraz jakie ilości powinno zjadać dziecko .

Jeśli jednak potrzebujesz konkretnego planu rozszerzania diety, napisałam kompleksowy poradnik Rozszerzanie diety w 6 krokach, który pomoże Ci bez stresu wprowadzić wszystkie grupy produktów spożywczych do diety dziecka.

 


Rozszerzanie diety – najczęściej zadawane pytania

Czy niemowlakowi karmionemu mlekiem modyfikowanym należy wcześniej zacząć rozszerzanie diety?

Nie. Aktualne wytyczne mówią, że metoda karmienia nie ma wpływu na termin rozpoczęcia rozszerzania diety.

Od czego zacząć rozszerzanie diety?

Aktualne zalecenia nie narzucają rodzicowi, jakie produkty powinien wprowadzić na początku rozszerzania diety. Możesz zacząć od warzyw gotowanych na parze, kaszek, czy owoców. Nie należy też zwlekać z podaniem jajka, mięsa oraz ryb (są świetnym źródłem żelaza i witamin z grupy B).

Dziecko jeszcze samodzielnie nie siada, czy można zacząć rozszerzanie diety?

Wiele dzieci po 6 miesiącu życia nie siada jeszcze samodzielnie, ale posadzone w krzesełku do karmienia lub na kolanach rodzica siedzą stabilnie z podparciem. Fizjoterapeuci, z którymi mam kontakt, zgodnie twierdzą, że w takim przypadku można posadzić dziecko na czas posiłku na swoich kolanach lub w krzesełku. Ważne jest tylko, aby zadbać o zapewnienie maluchowi odpowiedniego podparcia.

Czy po 4 miesiącu należy wprowadzić do diety dziecka gluten?

Zalecenia dotyczące bardzo wczesnego wprowadzania glutenu do diety dziecka są już nieaktualne. Najnowsze badania pokazują, że gluten należy wprowadzić do diety niemowlaka, tak samo jak inne pokarmy. Nie trzeba tego robić bardzo wcześnie (po 4 miesiącu).

Czy każdy nowy produkt należy podawać dziecku przez kilka dni?

Nie ma potrzeby podawania niemowlakowi przez kilka dni każdego nowego produkty. Zaleca się jednak, aby nie wprowadzać kilku nowych produktów równocześnie. Dodatkowo, ważne jest, by nowe produkty wprowadzać stopniowo, obserwując reakcję dziecka i zaczynając od małych ilości. Chodzi o to, żeby zauważyć ewentualną alergię na dany produkt.

Oczywiście, inaczej to będzie wyglądało u alergików lub dzieci z różnymi problemami zdrowotnymi, które nie pozwalają na tak sprawne wprowadzanie nowości do jadłospisu. W takiej sytuacji najlepiej wspólnie z lekarzem ustalić plan rozszerzania diety.

 

Jeśli masz jeszcze jakieś pytania o rozszerzanie diety, napisz w komentarzu, a ja na pewno odpowiem 🙂 

 


Źródło:

  • Zasady żywienia zdrowych niemowląt. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci, Standardy Medyczne/Pediatria. 2014
  • Poradnik Żywienia Niemowląt, Krok po kroku od narodzin do pierwszych urodzin, Medycyna Praktyczna 2014
  • Żywienie niemowląt i małych dzieci, Instytut Matki i Dziecka, 2014
  • Karmienie Piersią. Stanowisko PTGHiŻD Standardy medyczne Pediatria 1/2016
  • Rozszerzanie diety niemowląt, E. Ehmke vel Emczyńska-Seliga https://ncez.pl/dzieci-i-mlodziez/dzieci-0-3/rozszerzanie-diety-niemowlat
  • WHO, Infant and young child feeding, 2018, https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/infant-and-young-child-feeding
  • NHS, Foods to avoid giving babies and young children, https://www.nhs.uk/conditions/pregnancy-and-baby/foods-to-avoid-giving-babies-and-young-children/
  • NHS, Your baby’s first solid foods, https://www.nhs.uk/conditions/pregnancy-and-baby/solid-foods-weaning/
  • UNICEF Feeding your baby: 6–12 months, https://www.unicef.org/parenting/food-nutrition/feeding-your-baby-6-12-months?fbclid=IwAR224wCMLjWJ9veQnuIeP7JKi_lXI24Us20H94VI8sEcpGEefrCA_koBFJY
  • APP, Infant Food and Feeding, https://www.aap.org/en-us/advocacy-and-policy/aap-health-initiatives/HALF-Implementation-Guide/Age-Specific-Content/Pages/Infant-Food-and-Feeding.aspx?fbclid=IwAR2Btc4PmXgagbUwbwsH5-cui6f3kWMN0Dm37-2JEFRnPMayW48jfoTHc-M

 

8 thoughts on “Rozszerzanie diety 2020”

    1. Cześć,
      U wcześniaków sprawa jest bardziej skomplikowana niż u dzieci urodzonych w terminie i ten moment rozpoczęcia rozszerzania diety u każdego wcześniaka będzie inny. Warto zdać się na oznaki gotowości dziecka.

  1. Witam serdecznie. Od kiedy karmiąc piersią powinnam podawać wodę synkowi? I czy zaczynając rozszerzenie diety po skończonym 6mcu nie sprawię że będzie za mało jadło? Czy do skończonego 6mca mleko matki wystarcza?

    1. Cześć Paulina, wodę do picia należy wprowadzić wraz z rozpoczęciem podawania posiłków stałych, czyli najlepiej po 6 miesiącu. Do ukończenia 6 miesiąca mleko mamy lub mleko modyfikowane początkowe dostarcza odpowiednią ilość energii i składników odżywczych, których potrzebuje dziecko. Mleko powinno też być podstawą diety niemowlaka do ukończenia 1 roku życia, dlatego najpierw należy podać dziecku pierś, a za ok.0,5h -1h posiłek stały. Początki rozszerzania diety to próbowanie nowych smaków, zapoznawanie się z nimi – dziecko nie musi się najadać już od pierwszych posiłków, może jeść mało. Ważne, aby próbowało i uczyło się nowych smaków 🙂

    1. Cześć Gosia, jeśli dziecko nie ma alergii na białka mleka krowiego, to można zaproponować mu twaróg i inny nabiał. Co do potraw smażonych, to nie powinny one gościć w jadłospisie malucha codziennie, ale raz na jakiś czas można podać 🙂

  2. Witam;)Dziękuję pani za odpowiedź:)moja córeczka nie ma alergii na białka mleka krowiego.Mam jeszcze jedno pytanie do pani?Czy można zrobić np.budyń na mleku kokosowym czy jakimś mleku roślinnym?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *