jaki olej dla niemowlaka

Jaki olej dla niemowlaka? Czyli wszystko o tłuszczach w diecie małego dziecka

Tłuszcze, zarówno te zwierzęce, jak i roślinne są cennym źródłem energii oraz składników odżywczych, potrzebnych do prawidłowego rozwoju i wzrostu dziecka. W związku z tym, my rodzice powinniśmy postarać się, aby w codziennej diecie malucha nie zabrakło dobrej jakości różnego rodzaju tłuszczów.

Pewnie zastanawiasz się jaki olej dla niemowlaka będzie najlepszy? Czy trzeba wybierać jakiś specjalny, czy wystarczą tłuszcze, których używasz na co dzień? Poniżej postaram się wyczerpująco odpowiedzieć na te pytania.


Dlaczego tłuszcze w diecie niemowląt są tak istotne?

Tłuszcze w diecie niemowląt pełnią bardzo ważną rolę, przede wszystkim:

  • są źródłem energii niezbędnej do prawidłowego rozwoju organizmu i utrzymania jego funkcji życiowych,
  • wspierają rozwój układu nerwowego, mózgu i wzroku niemowlęcia,
  • pomagają wchłaniać z pożywienia witaminy, które są rozpuszczalne w tłuszczach A,D,E,K,
  • wspomagają budowę błon komórkowych oraz hormonów
  • są źródłem niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych, które nie są produkowane przez organizm człowieka, a jednocześnie są mu niezbędne do prawidłowego funkcjonowania.

 


Rodzaje tłuszczów

Tłuszcze możemy podzielić ze względu na pochodzenie na: roślinne i zwierzęce oraz ze względu na budowę na: nasycone i nienasycone.

Oleje roślinne

Tłuszcze roślinne, to zazwyczaj tłuszcze nienasycone, o płynnej konsystencji (poza kokosowym i palmowym). Każdy z dostępnych tłuszczów roślinnych ma nieco inny skład, jednak większość z nich charakteryzuje wysoki poziom wielonienasyconych kwasów omega-6 i omega-3. Organizm ludzki nie jest w stanie samodzielnie ich wytworzyć, więc musimy je dostarczać sobie z pożywieniem, właśnie za pomocą dobrej jakości tłuszczów roślinnych. To właśnie kwasy omega-3 i omega-6 sprawiają, że oleje roślinne są tak wyjątkowe.

Tłuszcze zwierzęce

Tłuszcze stałe to w większości tłuszcze nasycone pochodzenia zwierzęcego, ich źródła to np. masło, śmietana, sery czy tłuste mięsa i smalec (wyjątek stanowią olej kokosowy i palmowy – tłuszcze nasycone pochodzenia roślinnego). Tłuszcze nasycone są w większości odporne na wysokie temperatury, dlatego najczęściej używa się ich do głębokiego smażenia.

Polskie normy żywienia zalecają, aby tłuszczów nasyconych spożywać tak mało, jak jest to możliwe. Częste jedzenie produktów zawierających nasycone kwasy tłuszczowe może prowadzić do otyłości i schorzeń z nią związanych (np. chorób układu sercowo-naczyniowego, cukrzycy, niektórych nowotworów).

Oleje rafinowane i nierafinowane – porównanie

Oleje możemy także podzielić ze względu na stopień przetworzenia. W tym wypadku mówimy o olejach rafinowanych i nierafinowanych.

Rafinowane:

  • oczyszczane za pomocą środków chemicznych
  • poddane wysokiej temperaturze, która usuwa zarówno szkodliwe, jak i dobre składniki tłuszczu
  • bez smaku, zapachu i pierwotnej barwy
  • najlepsze do smażenia

Nierafinowane:

  • oczyszczane mechanicznie
  • tłoczone na zimno
  • zawierają cenne składniki odżywcze
  • zachowuje pierwotny zapach, smak i barwę
  • do spożywania na surowo

Jaki olej dla niemowlaka?

Najlepszym wyborem będą tłuszcze nienasycone, tłoczone na zimno i nierafinowane, a także masło z wysoką zawartością tłuszczu mlecznego. Najczęściej polecane tłuszcze dla niemowląt to:

Olej rzepakowy – tłoczony na zimno i bezerukowy (zawierający jak najmniej kwasu erukowego), najlepiej krajowy, z kontrolowanych upraw i świeżo tłoczony. Olej rzepakowy zawiera cenne kwasy tłuszczowe omega-6 i omega-3 w proporcji 2:1 – uznawanej jako najbardziej korzystną dla zdrowia, a także witaminy E i K.

Olej słonecznikowy – nierafinowany, tłoczony na zimno, z nieprażonych nasion słonecznika. Najlepiej krajowy, z kontrolowanych upraw i świeżo tłoczony. Zawiera witaminę E, beta-karoten, lecytyny i kwasy omega-6.

Oliwa z  oliwek – nierafinowana, tłoczona na zimno, w pierwszego tłoczenia (extra virgin). To bogate źródło antyoksydantów: kwasów nienasyconych, fitosteroli, witamin E i K oraz fenoli.

Olej lniany – nierafinowany, tłoczony na zimno. Najlepiej krajowy, z kontrolowanych upraw i świeżo tłoczony. To świetne źródło kwasów omega-3, omega-6 i omega-9.

Masło – powinno zawierać minimum 82% tłuszczu mlecznego. Jako, że jest to źródło zarówno tłuszczów nasyconych (ok. 54%), jednonienasyconych (ok. 20%) i wielonienasyconych (ok. 3%) oraz do 3% tłuszczów trans, należy je spożywać z umiarem.

Inne źródła tłuszczu w diecie niemowlaka

Pozostałymi źródłami tłuszczów w diecie niemowlaka mogą być też: tłuste ryby, warzywa takie jak awokado, czy oliwki, a także zmielone orzechy, nasiona i pestki.

 


Jakich tłuszczów unikać?

W diecie niemowlaka (starszaka i dorosłego także) należy unikać:

  • tłuszczów zwierzęcych takich jak smalec
  • tłustego mięsa i wędlin, parówek
  • „masła” z małą ilością tłuszczu mlecznego tzm. mixów
  • margaryn
  • potraw smażonych na głębokim tłuszczu
  • fast foodów
  • tłustych wyrobów cukierniczych (pączki, drożdżówki, ciasta, ciasteczka)
  • słonych przekąsek (paluszki, czipsy, krakersy)

Więcej o produktach, których należy unikać w diecie niemowlaka możesz poczytać w poradniku Rozszerzanie diety w 6 krokach, gdzie szerzej opisałam zarówno produkty niebezpieczne dla zdrowia małego dziecka, jak i te, które z różnych powodów, po prostu nie są zalecane w diecie niemowląt.

 


Ile tłuszczu powinno spożywać niemowlę?

W pierwszym półroczu życia dziecka, tłuszcz powinien stanowić od ok. 50 do 55% całodziennej puli energetycznej. Tłuszcz ten oczywiście powinien pochodzić z mleka mamy lub modyfikowanego.

Po 6 miesiącu, udział tłuszczu w diecie dziecka powinien spaść do ok. 40 % całodziennej energii pobieranej z pożywienia. Nie zapominając o tym, że znakomita większość tego tłuszczu w dalszym ciągu powinna pochodzić z mleka, które maluch spożywa.

Podczas rozszerzania diety, należy dbać także o odpowiednią ilość tłuszczu dostarczanego z pożywieniem. Do posiłków, które same w sobie nie zawierają tłuszczu (np. warzywa, owoce, kasze), warto po ugotowaniu dodać kilka kropli dobrej jakości oleju lub wiórek masła.

Jeśli używasz gotowych produktów dla niemowląt np. kaszek, czy słoiczków – zawsze sprawdzaj, czy w swoim składzie mają dobry tłuszcz. Jeśli nie, możesz go dodać samodzielnie. Dzięki temu witaminy, które są rozpuszczalne w tłuszczach, zawarte w posiłku, będą miały szansę się wchłonąć, a maluch otrzyma pełnowartościowy posiłek.


Podsumowanie

Jak widzisz, wybór odpowiedniego oleju dla niemowlaka to nie lada wyzwanie. Jednak mam nadzieje, że ten wpis rozjaśnił Ci co nieco i odpowiedział na pytanie, jaki olej dla niemowlaka będzie najlepszy. Pamiętaj, że tłuszcz w diecie małego dziecka odgrywa ogromną rolę i nie należy go pomijać.


Źródła:

  • Normy żywienia populacji Polski, Mirosław Jarosz, Instytut Żywności i Żywienia, 2017
  • Zasady żywienia zdrowych niemowląt. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci, Standardy Medyczne/Pediatria. 
  • Dlaczego ogranicza się w diecie dzieci podaż kwasów tłuszczowych nasyconych i izomerów typu trans? Ewa Ehmke vel Emczyńska-Seliga, https://ncez.pl/dzieci-i-mlodziez/dzieci-0-3/dlaczego-ogranicza-sie-w-diecie-dzieci-podaz-kwasow-tluszczowych-nasyconych-i-izomerow-typu-trans-
  • Tłuszcze roślinne i zwierzęce w żywieniu dzieci i młodzieży. Praktyczne wskazówki, Klaudia Kopczyńska, https://ncez.pl/zywienie-w-placowkach-edukacyjnych/zasady-zdrowego-zywienia/tluszcze-roslinne-i-zwierzece-w-zywieniu-dzieci-i-mlodziezy–praktyczne-wskazowki
  • Wszystko o tłuszczach, PFPŻ, http://dobretluszcze.pl
  • Żywienie niemowląt i małych dzieci, Instytut Matki i Dziecka, 2014
  • Karmienie Piersią. Stanowisko PTGHiŻD Standardy medyczne Pediatria 1/2016

 

rozszerzanie diety krok po kroku

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *